rośliona okrywowa
Rolnictwo konserwujące obejmuje szereg technik rolniczych mających na celu poprawę struktury i żyzności gleby. Techniki te opierają się na trzech filarach, czyli głównych zasadach agronomicznych: minimalna ingerencja w glebę, stała organiczna okrywa gleby i płodozmian. Przegląd tych podstawowych zasad.
Uprawa gleby: minimalna uprawa gleby dzięki rolnictwu konserwującemu
Jednym z filarów rolnictwa konserwującego (CA) jest minimalna uprawa gleby. Zabronione jest stosowanie technik głębokiej uprawy mechanicznej do przygotowania łoża siewnego. Według FAO (Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa) obszar wzruszania gleby musi być ograniczony do minimum: mniej niż 15 cm szerokości lub mniej niż 25% uprawianej powierzchni. Siew bezpośredni jest jedną z najczęściej stosowanych technik. Możliwe jest również stosowanie uprawy pasowej.
Zalety tej zasady są następujące:
- ochrona przed erozją,
- większa zdolność infiltracji i większa zawartość materii organicznej w glebie,
- mniejsze zużycie energii (olej napędowy itp.),
- oszczędność czasu, pracy i kosztów,
- większa bioróżnorodność.
W dłuższej perspektywie plony rosną, a zużycie nawozów maleje.
Stała okrywa roślinna gleby
Drugim filarem rolnictwa konserwującego jest wysiewanie roślin okrywowych. Zaleca się utrzymywanie stałej pokrywy glebowej przez cały rok. Rolnictwo konserwujące (CA) zabrania pozostawiania nieokrytej gleby, która jest podatna na erozję. FAO wyróżnia 3 kategorie przykrycia (roślinami okrywowymi) gleby: 30–60%, 60–90% i ponad 90%. Jeśli gospodarstwo nie jest w stanie przykryć 30% powierzchni pól, nie uznaje się go za stosujące rolnictwo konserwujące.
Rośliny okrywowe mogą być uprawami międzyplonowymi, tj. wysiewanymi pomiędzy dwoma plonami głównymi, niezależnie od ich charakteru: samosiewy, zasiane zboża, rośliny strączkowe, a nawet mulcz. Mulcz, który może zawierać rozkładające się liście, korę lub kompost, rozrzuca się na polu. Najczęściej jest to mulcz lub pozostałości po uprawach, często rozdrobnione, w celu ich lepszego rozkładu.
Zalety tej zasady są następujące:
- ochrona przed erozją,
- zwalczanie chwastów spowodowane konkurencyjnością,
- lepszy obieg materii organicznej,
- w poziom materii organicznej w glebie i sekwestracja dwutlenku węgla.
płodozmian
Płodozmian i dywersyfikacja gatunków
Ostatnią zasadą jest dywersyfikacja gatunków. W praktyce oznacza to płodozmian. Ogólnie zaleca się stosowanie 3 gatunków, ale w rolnictwie konserwującym zmianowanie jest często dłuższe. Zaleca się stosowanie na przemian różnych rodzin roślin uprawnych, takich jak zboża, rośliny bobowate i krzyżowe. Można to osiągnąć poprzez zmianowanie roślin uprawianych w plonie głównym, ale konieczne jest również zmianowanie rodzin roślin uprawianych w plonie głównym z gatunkami uprawianymi w międzyplonie.
Zalety tej zasady są następujące:
- lepsze wykorzystanie wody, dzięki różnym ścieżkom wzrostu korzeni poszczególnych rodzin roślin uprawnych,
- mniej problemów związanych ze szkodnikami i chorobami, które często występują w przypadku niektórych upraw. W związku z tym, gdy ich ulubiona uprawa zostanie zebrana i/lub zniszczona, nie mają się czym żywić,
- większa żyzność gleby i plony. Rozwój korzeni odgrywa w tym kluczową rolę, ponieważ umożliwia pozyskiwanie różnych składników odżywczych z różnych głębokości. Uprawa bobowatych zwiększa również zawartość azotu w glebie dla kolejnych upraw. Wychwytują one azot atmosferyczny i przekształcają go w materię organiczną, która jest następnie uwalniana do gleby podczas rozkładu upraw.
Źródła:
https://www.fao.org/conservation-agriculture/overview/conservation-agriculture-principles/en/
https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/b97a602f-3ea8-426c-9be2-a3825e783a08/content